بایگانی دسته: مقالات

مقالات پرویز فکرآزاد

ای پرکاله گب. آب آبی و دولت و مردوم گرفتاری

ﺃ رزوان عمو کار بوبوسته شبکه خبرا فندرستن. خاب و خوراک ناره. اونه دوماغ تِغه اوساده. گمه “عموجان! انقدر حرص و جوش نوا خوردن! آب آبیه ده. همه جاجیگا ایه.”
عمو کی هتو تلویزیونا چوم بودوخته داره فرمایه:
– پسرجان دوروسته. همه جا سیل ایه. ولی ان همه خرابَزارا چوطو وا سروسامان دﺃن؟ دولت کم گرفتاری داره کی الان وا ﺃن همه خسارتا جوبران بوکونه؟ مردوم وا کومک بوکونید. ایتام خودم. اگر می پیری دردَ بیدرمان وهاشته‌بی، الان ویریشتیم شوییم سیل بزه مردوما کومک کودیم.
گمه:
– بله دوروست فرمایی! مردوم هم خودشان کرا کومک کوداندریدی اما دولت وظیفه پس چیسه؟
عمو ویشتر حرص خوره.
– آخر پسر! مگر وهلیدی خو کارا بوکونه؟ دولت هم گیجا بوسته! منم هتو. آخر نفهمستیم کی خولاصه سد چاکودن خوبه یا نه؟ ای نفر گئه سد خوشکی ﺃوره، ای نفر گئه، آب آبی ﺃوره. ای نفر گئه، وزارت نیرو تقصیره کی چره روخانان و سدانا لاروبی نوکوده! آخر هر کسم ببه گیج گیجی خوره ده. آب آبی نوبوسته‌بو، پیش بینی کودیدی کی خشکسالی خوایه امی کشورا کورشَ کاه بوکونه. چره دولت بفکر نیه! الانم کی وارش و سیلات امی امانا واوِه، گیدی کی چره دولت کوتاهی کونه. خا چی بوکونه آخر؟ گیرانی‌یا خایه سامان بده، سب زیمینی و پیاز کی خودمان تولید کونیمی، شه آسمان لچّه جور. ﺃن کی ده وارداتی نیه؟ آخر چوطو وا ۱۵ هزار تومون ببه؟ هنم لابود دولت تقصیره؟ والله من نانم کی امثال شوما چره ﺃنقدر ساز مخالف زنیدی؟ اصلن تو خودت رئیس دولت! ﺃن هم بی سامانیا چوطو سامان دیهی؟ هچین خالی حرف نیه کی!
گمه:
– عموجان! خولاصه دولت کار هنه ده. جه مردوم کی خودشان هزار جور بدبختی مره روزا شب تاودیدی و شبا، روز، چی اینتظاری وا داشتن؟ خالی دست امره کی نیبه. مردوم خوشانه قوت و غذا جا بمانسته داریدی. پس چره دولت و مجلس نمایندانا اینتخاب بوکودیدی؟ هتویم نیه کی شوما فرمایش کونیدی. مردوم هر وقت اشانه دس جا بربایه کومک کونیدی. ایتام من. بموقع مالیات، امثال من و شوما حقوق جا کسرا به. اصل کارا وا دولت بوکونه.
عموجان ده بیلانسبت دیوانه تاسا آب دوکونه.
– آخر ری؟ من و تی مالیات کی چندرقاز ویشتر نیه. دانه دوروشتان وا مالیات فادید. اوشان مردوم روزگارا سیا واکودید نه دولت.
– خا منم هنا گم ده عموجان! خا با پیله کسان جا مالیات فاگیره ده.
عمو ده نزدیکه ویریزه و مرا دکشا ده.
– دولت زور فانرسه پسر! ﺃنقدر طرح و لایحه فاده، تصویبم بئه. ولی دولت زور فانرسه ده. فانرسه. ولانیدی.
– خا منم هنا گم ده!
– خا تونم کی همش هنا گی؟ تونم فقط حرف زنی کی؟ اصلن تو خودت الان هیا چی کونی؟ ویریز بوشو سیل بزه آدمانا کومک بوکون! دَرَمی یا قدمی یا کرمی! اها زوواش بوشو تی سرمچه ده مرا بَگَنست.

ویریزم بودُوا گیرم، جه عمو اتاق بیرون زنم.
مره فکر کونم کی اصلن من و عمویم ده گیج گیجی خورداندریم. اونقد گب به گب بوبوسته نانم من هپرا گفتاندرم یا عموجان. ولی هنا دانم کی عمو ﺃ روزانا بداعصاب بوبوسته. خیلی.

معنای چند واژه و اصطلاح:
آب آبی: سیل
اونه دوماغ تِغه اوساده:دماغش تیغه برداشته. کنایه از لاغر شدن
وهاشته‌بی: می‌گذاشت، اجازه می‌داد
وهلیدی: می‌گذارند. اجازه می‌دهند
کورشَ کاه: کاه سوخته. کنایه از سوختن و از بین رفتن
سیلات: سیل زیاد. پُرآبی
دیوانه تاسا آب دوکونه: تاس دیوانه را آب بریزد. کنایه از عصبانیت تا مرز دیوانگی
دکشا دَه: سیلی بزند
تی سرمچه ده مرا بَگَنست: گنستن در این اصطلاح یعنی بد جلوه کردن. از سر و ریختت بدم آمده
زوواش: زودباش
هَپرا: هذیان

ای پرکاله گب. گوشت گیرانه؟ تی سر فیدا!

پرویز فکرآزاد

عموجان زنگ بزه:
– پسر ویریز بیا
– چی بوبوسته عموجان؟
– بیا می آزمایش نتیجه‌یا فاگیفتم. بیا ایتا نیگا تاود. زود بیا!
مره بوگفتم نوکونه عمو آزمایش جواب، خیلی بد بوبوسته‌بی کی هتو هراسانه و واهیلی دَره.
تا اونه خانه فارسِن، می دیل هیزارتا راه بوشو.
عمو آزمایش نتیجه برگه‌یا کی بیدم، مرا مات ببرد. بوگفتم:
– عموجان! نتیجه خیلی خُبه کی! تی کلسترول و تری گلیسیرید و اوره و قند همه‌تا عالیه! چی بوکودی کی هتو بیجیر بامو؟
ایتا عاقیل اندر سفیه نیگا مرا تاودا و بوگفت:
– هنقذ ترا گمه کی هر گرانی بی حکمت نیه و هر ارزانی بی عیلت، یعنی هن!
ماتازه واپرسم:
– کلسترول ربط به گیرانی چی مربوط؟
فرمایش کونه:
– پسرجان! اگر می هه چندرقاز حقوق امره، گیرانی چوبا نوخورده‌بیم، الان سکته بوکوده‌بوم. وا باموبی تازه‌آباد می قبر سر مولاقات!
خاسیم ایچی بگم کی عمو فرمایشا ایدامه بدا:
– من نانم بخودا شوما جوانان چره سیاست شمه را حالی نیه پسر!
مره گمه:
ای وای! موضوع خیلی توشکه بوخورده. کلسترول و گیرانی و سیاست! چی ربطی داره؟
عمو می فیکرا خانه:
– ربط داره پسر! حله شوما خیلی وا زحمت بکشید کی بتانید هه جور سیاستانا بفهمید!
مثلن اگر گوشت کیلویی هشتاد تومون نوبوسته‌بی، من الان بیمارستان خفته‌بوم. یا کما میان ایسابوم یا قبرستانی!
گمه:
– خدا نوکونه عموجان! امی سیاسی سواد به شیمی تجربه قد نَده!
فرمایش کونه:
– بعله هتویه. خودا هه سیاستمداران پئر و مارا بیامورزه کی تورم واسی، ونالیدی مردوم گوشت بوخورید. منم نوخوردم. همش گیاهی بوخوردم. سبزی پلا، ماست مره. تورش تره، بیدون کولی شور. باقلاقاتق، سبزی قورمه، قارچ مره. سبزی کوکو و سب زیمینی کوکو کی ده بوبوسته می همدم. لوبیا هم کی نورعلی‌نور. اگر هه گیرانی نوبوسته‌بی، من چوتو ناچار بوستیم کی رژیم بیگیرم و کلسترول و چربی‌یا آبا کونم؟ صد آفرین به هه سیاست. هزار آفرین به گیرانی.
گمه:
– عموجان! دوروست فرمایی! ولی همه کی کلسترول ناریدی! زاکان وا پروتئین بوخورید. رشد بوکونید!
عمو زرخادا مرا فاندیره:
– پسر! تو مرا جواب بدن کی فیل و گاو، گوشتخاریدی یا گیاهخوار؟
-…
– نیگا بوکون! جواب ناری! خاصیتی کی گیاهان داریدی هنه ده. گیاه هم پروتئین داره. نیویره گاو و گوسفند نسل وا جه بی پروتئینی، ور دکفته‌بی!
-…
– چره تام بزه‌ایی؟ جواب ناری ده!
گمه:
– عموجان! لبنیات و حبوبات هم گیرانا بوسته آخه!
فرمایه:
– ده ناشکری نَوا کودن! وا کمتر خوردن ده پسر! کم بوخوری، تی بدن تعادل بهم نوخوره! اصلن آمار سازمان جهانی غذا گِه کی اگر خاییدی گوشت بوخورید، وا هفت گرم در روز یعنی ایتا همبرگر اندازه در هفته ببه. ماهی وا ۲۷ گرم در هفته، یعنی حدود یک کیلو در ماه وا بوخوریم. کی هه الان مطابق سرانه مصرف، امی کشور میان ایسه. یعنی چند زمات دیگر کی دونیا جمعیت به ده میلیارد فارسه، ویشتر جه هه آمار نشا غذا خوردن. برنج و گندم، ۲۰۰ گرم در هفته وا ببه. الان اما جه دونیا جلوتریم. بفهمستی؟
خدمت عمو ده هیچی نتانم گفتن. خو کله‌یا تکان دیهه و فرمایه:
– حَلِه خیلی باقیه کی سیاست بفهمی پسر!

معانی برخی واژگان:
پرکاله: کمی
واهیلی: بی‌قراری
ماتازه: با تعجب
توشکه: گره
زمات: زمان
ونالیدی: نمی‌گذارند
بفهمستی: فهمیدی
حَلِه: حالا

زندگینامه دکتر معین

همزمان با بزرگداشت دکتر معین، خانه فرهنگ گیلان  فیلم مستند «یادآر زشمع مرده، یادآر» (زندگینامه ی دکتر معین) را به نمایش می گذارد. این برنامه چهارشنبه ۱۴ تیر ۹۱ از ساعت ۱۸ در سالن اجتماعات مرکز بهداشت رشت و با حضور کارگردان فیلم و خانواده ی دکتر معین برگزار می شود.

دکتر محمد معین در روز ۹ اردیبهشت ۱۲۹۷ در حوالی رشت به دنیا آمد. پدرش شیخ ابوالقاسم از روحانیان شهر بود. بر طبق صفحهٔ اول دستخطی که وی دربارهٔ زندگی خود نوشته، تاریخ تولد وی ۱۷ رجب سال ۱۳۳۲ (قمری) برابر با ۲۱ جوزای سال ۱۲۹۳ است. در متن دانشنامهٔ دکتری سال تولَد وی ۱۲۹۱ ذکر شده‌است. ولی در نوشتهٔ قاب‌شده‌ای که در خانهٔ وی و در اتاق کارش به دیوار آویخته‌است تاریخ تولد او دوشنبه ۹ اردیبهشت ۱۲۹۷ نوشته شده‌است. ادامه خواندن زندگینامه دکتر معین

عروسَه گولِی (داستان آیینی)

 

عکس قدیمی مراسم عروس گولی
عروس گولی

فکر کردم بهتر است یک بار دیگر در نوروز ۸۸ عروسه گولی را با هم بخوانیم.سال پیش این داستان در دو نشریه محلی و کشوری به چاپ رسیده.

مادر وقتی دستم را گرفت تا از پله های مینی بوس پایین بیایم، دلم غنج می زد برای دیدن “کاس خانم” و “حاجیگُل”، – همبازی هایم- . دو روز تا عید مانده بود و ده بهار از سن و سالم می گذشت… ادامه