پرویز فکرآزاد، متولد ۲۷ اسفند ۱۳۳۳ در رشت، هنرمند گیلانی است که در زمینههای گوناگون به زبانهای فارسی و گیلکی فعالیت دارد؛ از شعر، داستان، عکس و فیلم کوتاه تا اجرای ترانههای گیلکی. آثار او در نشریاتی چون بازار، نقش قلم، کادح، کتاب کادوس، گیلهوا، دادگر، فرهیختگان، همشهری، رهآورد گیل، آوای شمال، عطر شالیزار و دوات و چند نشریه و رسانه دیگر منتشر شده است.
کتابهای منتشرشده
- مجموعه داستانهای گیلان (گردآوری و تألیف)
- فریبا (مجموعه داستان کوتاه گیلکی)
- نوروزعموی! زود بَاموی یا دیر بَاموی
- گرزکی کوجدانه عسله مگز (زنبور عسل کوچک)
- جانخانه جان و قارقاری
- فیل مدرسه بوشو
- پیله مئاره جادو
- گولگولی دار (گیلکی) و درخت گلگلی (فارسی)
- جادوی مادربزرگ (فارسی)
- گیلانه زاکانه قصهیان (مجموعه پنججلدی داستان کودکان گیلان، گردآوری و تألیف)
کتاب «گیلهقصهها» برای بزرگسالان و چند کتاب دیگر برای کودکان نیز در دست انتشار است.
کارگاهها و فعالیتهای فرهنگی
پرویز فکرآزاد تاکنون چندین کارگاه آموزش زبان گیلکی و قصهنویسی به این زبان برگزار کرده است. از دیگر فعالیتهای او میتوان به تأسیس و مدیریت کانال «گیلهقصه»، تهیه آلبوم موسیقی گیلکی «مهمانی قهوه» و پنج دوره عضویت در هیئتمدیره خانه فرهنگ گیلان اشاره کرد.
مصاحبهها و منابع
- مصاحبه عطر شالیزار
- گزارش روزنامه همشهری از گیلهقصه
- تکچراغ روشن هنر و ادب رشت
- گیلکی بخوانیم، یاد بگیریم و گپ بزنیم
- گزارش گیل خبر؛ چراغهای روشن گیلان (۱۷)
- پرویز فکرآزاد در ویکیپدیا
- خبرگزاری مهر و ایرنا درباره انتشار کتابها
- مصاحبه با ایبنا
- بیوگرافی در روزنامه گیلان امروز
- گپوگفت خودمانی با هنر گیلان
همچنین بیوگرافی او به نقل از روزنامه گیلان امروز به شرح زیر است:
پرویز فکرآزاد، شاعر، داستاننویس، ترانهسرا و فعال فرهنگی گیلانی، ۲۷ اسفند ۱۳۳۳ در محله ساغریسازان رشت چشم به جهان گشود. نام شناسنامهای او محمدعلی است. وی فارغالتحصیل رشته جغرافیا از دانشگاه تهران و بازنشسته وزارت راه و شهرسازی است و پس از بازنشستگی سراغ علاقه و دلبستگی خود رفت و فعالیت در حوزه هنر و فرهنگ گیلان را آغاز کرد. او از دوران دانشجویی بهصورت جدی به زبان گیلکی علاقهمند شد و به جمعآوری واژگان گیلکی پرداخت؛ حاصل این تلاش حدود ۲۵۰۰ واژه است که تا کنون منتشر نشده.
عضویت در خانه فرهنگ گیلان و گروه داستان آن باعث شد بیشتر با ادبیات گیلکی اُنس بگیرد، تا جایی که در سال ۱۳۹۴ کانالی تلگرامی با نام «گیلهقصه» تأسیس کرد و داستانها را با گویشهای مختلف گیلکی در آن منتشر نمود. تا سال ۱۴۰۲ بیش از ۸۲۵ قصه از گویشهای متنوع گیلکی با صدای نویسندگان، کنشگران و گویشوران این زبان تولید شده است؛ مجموعهای که بهعنوان یک بانک اطلاعاتی صوتی، توجه زبانشناسان داخل و خارج از کشور را جلب کرده و به ارتباط بیشتر او با زبانشناسان و زبانپژوهان انجامیده است.
به گونهای که دو تن از دانشجویان دکترای دانشگاه «کارلتون» کانادا کنفرانسی با عنوان «گیلهقصه» را زیر نظر پروفسور اریک جان انونبی (متولد ۱۹۷۵)، زبانشناس کانادایی و دانشیار زبان فرانسه در آن دانشگاه، به زبان انگلیسی ارائه دادند. روش فکرِ آزاد در مستندسازی گویشهای مختلف یک زبان و تولید محتوای صوتی گیلکی، بهعنوان الگویی برای ثبت زبانهای در معرض خطر مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است. بسیاری از پژوهشگران و دانشجویان نیز در پژوهشهای گویششناسی و زبان گیلکی به این پایگاه صوتی استناد میکنند و او در این مسیر از هیچ کمکی دریغ نمیکند. محتوای این کانال شامل قصه، داستان و خاطره است و گروهی از نویسندگان و هنرمندان در تولید آن مشارکت دارند.
فکرآزاد در حوزه زبان مادری فعال است و کارزاری برای آموزش زبان گیلکی در مدارس استان گیلان آغاز کرده و بر لزوم اهتمام جدی دولت و وزارت آموزش و پرورش به این امر تأکید دارد. او در زمینه آموزش زبان مادری در مدارس و کودکستانها به کمک همسرش فهیمه دهقانی کوشا بوده و از سال ۱۳۹۶ تاکنون کگیلکی برگهای رایگان زبان گیلکی برگزار کرده است؛ کارگاههایی که در آن با استفاده از قصه، ترانه و بازی کودکان را با این زبان آشنا میکند و مدارس استقبال مناسبی از آن داشتهاند.
او از هنرمندانی است که در زمینههای گوناگون به زبانهای فارسی و گیلکی مانند شعر، داستان، عکس و فیلم کوتاه فعالیت دارد. آثارش در نشریاتی چون بازار، نقش قلم، کادح، کتاب کادوس، گیلهوا، دادگر، فرهیختگان، همشهری، رهآورد گیل، آوای شمال، عطر شالیزار و دوات به چاپ رسیده است. نگارش و چاپ کتابهای «مجموعه داستانهای گیلان»، «مجموعه داستان کوتاه فریبا» و کتابهای کودک «نوروز عموی دیر بَاموی یا زود بَاموی»، «گرزکی کوجدانه عسله مگز»، «جانخانه جان و قارقاری»، «فیل مدرسه بوشو»، «پیله مئاره جادو»، «گولگولی دار» و مجموعه پنججلدی «گیلانه زاکانه قصهیان» در کارنامه او دیده میشود. کتابی با نام «گیل قصه» نیز در دست چاپ دارد.
از دیگر فعالیتهای او میتوان به تهیه آلبوم موسیقی گیلکی «مهمانی قهوه» با ترانهها و صدای خودش، چند تکترانه و نماهنگ، و پنج دوره عضویت در هیئتمدیره خانه فرهنگ گیلان اشاره کرد.
هرزه واش (گیاه هرز)
ایبچه آسمان دارم / می کوجه